Le procès (The Trial)

Rating: ★★★★
Frankrijk, West-Duitsland, Italië; 1962
Regisseur: Orson Welles
Screenplay: Orson Welles (gebaseerd op het boek van Franz Kafka)
Producenten: Michael Salkind, Alexander Salkind
Cast: Anthony Perkins, Orson Welles, Romy Schneider, Jeanne Moreau, Elsa Martinelli, Suzanne Flon, Akim Tamiroff

Als Kafka’s boek – één van mijn favorieten – verfilmd moest worden, dan maar door de grote Orson Welles. Kafka creëert in zijn boek een samenleving waarin “één man het opneemt tegen het systeem”, en om elke hoek een nieuwe vorm van bureaucratie vindt. Joseph K. (hier gespeeld door Anthony Perkins, oftewel Norman Bates uit Psycho) wordt op een dag wakker en vindt de autoriteiten in zijn slaapkamer. Hij is gearresteerd en wordt beschuldigd van iets.

Hij weet niet van wat, en zijn zoektocht naar dat feit wordt uitzonderlijk sterk verfilmd door Welles. Welles weet zijn eigen barokke stijl op de film los te laten en tegelijkertijd niets af te doen aan het “kafkaëske” uit het boek. Elke deur die letterlijk opengaat levert een nieuwe enigszins surreële situatie op, en de wanhopige maar arrogante K. blijft dapper volhouden dat hij het systeem zal kraken.

De hele film is van begin tot einde een nachtmerrie – ik heb vergelijkingen horen maken met Eraserhead van David Lynch en Brazil van Terry Gilliam – en K. lijkt maar niet wakker te kunnen worden. Uiteindelijk wordt K. verdedigd door de Advocaat (Welles zelf), al krijgen we nooit een hint van wat er überhaupt gebeurt. Tussendoor werpt elke vrouw die hij tegenkomt, waaronder Romy Schneider, Jeanne Moreau en Elsa Martinelli, zich aan zijn voeten, terwijl K. van de ene in de andere bizarre ruimte terechtkomt. Deze scènes zijn vooral opgenomen in wat nu het Musée d’Orsay in Parijs is; toen was het een ontruimd treinstation, Gare d’Orsay.

Kafka voorspelde met zijn boek totalitaire samenlevingen zoals die tijdens de Holocaust (beschuldigd worden van iets, zonder dat je weet waarom), en Welles voelde dat hij met name het einde van het boek enigszins moest veranderen om die verwijzing te ontzien. Al prefereer ik Kafka’s einde, de film blijft op deze manier perfect kloppen en geeft het verhaal op zich een licht andere wending.

Welles had sinds lange tijd weer compleet vrij spel om zijn film te maken, zonder inmenging van producenten/studio’s, en dat is te zien. De regisseur heeft met Le procès laten zien hoe een literair meesterwerk verfilmd moet worden, zonder dat de eigen kwaliteiten secundair hoeven te worden.

Koop op Amazon.co.uk – The Trial [DVD] [1963]

This entry was posted in 1960 - 1969, 4 sterren, P, T, Top and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>